• Saskia Lindeman-Stomps
  • Verzekerd van goede zorg
  • Zorgkaart Nederland DeProstaatkliniek
  • De Prostaatkliniek Zorgkaart Nederland
Print deze pagina

Actief afwachtend beleid

Actief afwachten is een van de ‘behandelingen’ na de diagnose prostaatkanker. ‘Behandeling’ staat hier tussen haakjes omdat het eigenlijk geen behandeling: het is waakzaam afwachten en zeer nauwkeurig in de gaten houden.

Waarom kiezen voor een actief afwachtend beleid?

De reden om voor actief afwachtend beleid te kiezen in plaats van direct voor een genezende behandeling, is dat er verschillende soorten prostaatkanker zijn en dat sommige soorten zich (zeer) langzaam ontwikkelen. De patiënten met zo’n relatief vriendelijke prostaattumor, hoeven hun hele leven geen klachten te krijgen van de prostaatkanker. Behandelen kan echter veel bijwerkingen geven waardoor de kwaliteit van leven danig kan afnemen. Bij een langzaam groeiende prostaatkanker, kan de behandeling en dus de eventuele bijwerkingen zo lang mogelijk worden uitgesteld of zelfs helemaal niet plaatsvinden.

De belangrijkste bijwerkingen van een radicale prostatectomie zijn dan urine-incontinentie en erectieproblemen. Het is natuurlijk niet zo dat deze problemen altijd ontstaan of altijd blijvend zijn, maar er is, afhankelijk van een aantal risico factoren en kwaliteit van de operateur, een gerede kans op klachten. Ook andere behandelingen, zoals brachytherapie of externe radiotherapie, geven kans op bijwerkingen.

Prostaatkanker kan met verschillende soorten biologisch gedrag op meerdere plaatsen in de prostaat voorkomen. Sommige tumoren groeien snel en zaaien makkelijk uit en sommige groeien juist heel langzaam en zullen niet of nauwelijks uitzaaien. Doordat een groot deel van de opgespoorde prostaattumoren in een vroeg stadium gevonden worden en vaak van het niet agressieve type zijn, sterven er veel minder mensen áán dan mét prostaatkanker. Actief afwachtend beleid kan alleen als onderzoek erop wijst dat het gaat om een zeer langzaam groeiende kanker. Hiervoor zijn strikte criteria opgesteld.

Het niet behandelen of het uitstellen van een behandeling, klinkt de meeste mensen griezelig in de oren. Zeker na de diagnose ‘prostaatkanker’. Er wordt echter zeer goed een vinger aan de pols gehouden.

Vinger aan de pols

Bij de patiënt wordt 4 keer per jaar PSA bepaald door middel van een bloedonderzoek, er vindt er 2 keer per jaar een lichamelijk onderzoek plaats (rectaal toucher) en na 1, 2 en 4 jaar na de diagnose weer een 10-12 tal prostaatbiopsies.
Patiënten van deprostaatkliniek.nl krijgen daarbij nog een stadiëring MRI die evalueert of de genomen biopten echt representatief zijn voor de aanwezige prostaatkanker die bij biopteren is gevonden. Hierdoor kan, ons inziens, nog veiliger voor een actief afwachtend beleid gekozen worden.

Als tijdens de controle blijkt dat de kanker zich aan het ontwikkelen is (door psa stijging, afwijkend rectaal onderzoek of meer positieve biopten bij controle onderzoek), kan er elk moment besloten worden tot een in opzet genezende behandeling zoals een operatie, interne of externe bestraling.

Hoe ziet zo’n afwachtend beleid er precies uit?

Er wordt op vooraf vastgestelde momenten gekeken naar het verloop van de situatie. Blijft deze stabiel of zijn er veranderingen? De prostaatkanker wordt dus nauwlettend in de gaten gehouden. Hiervoor zijn een aantal belangrijke hulpmiddelen:

De uroloog houdt een overzicht van alle gegevens en kan een goede indicatie geven of het actief volgen door kan gaan of dat er toch gekozen moet worden tot een behandeling.

Controleschema

Hieronder ziet u een schema voor de verschillende afspraken bij actief afwachtend beleid.

Op een controle-afspraak wordt er bloed afgenomen en PSA bepaald. Bij deze afspraken is geen contact met de uroloog.
Op een evaluatie-afspraak, wordt ook PSA bepaald en een lichamelijk onderzoek verricht. Deze afspraak vindt plaats bij de uroloog.

PRIAS project

In Nederland, Rotterdam, wordt een groot internationaal onderzoek naar actief afwachten gecoördineerd: het PRIAS project. Het doel van dit onderzoek is na te gaan of er verschil in sterfte aan prostaatkanker optreedt tussen mannen die direct na de diagnose zijn behandeld en mannen die worden gevolgd met een afwachtend beleid. Tot op heden is tussen beide groepen nog geen verschil in sterfte aan prostaatkanker aangetoond.

Wanneer u meedoet aan het onderzoek, wordt u volgens bovenstaand schema nauwlettend in de gaten gehouden en zijn er duidelijke criteria om wel of niet over te gaan tot behandeling. Wanneer u niet mee wilt doen aan dit onderzoek, kunt u wel degelijk ook kiezen voor een actief afwachtend beleid en krijgt u dezelfde zorgvuldige behandeling.

U kunt hier meer lezen over het PRIAS project: www.prias-project.org.

Mocht u naar aanleiding van deze tekst of die van het PRIAS project nog vragen hebben, dan kunt u gerust contact met ons opnemen. Een arts zal binnen 48 uur contact met u opnemen en uw vraag zo goed mogelijk beantwoorden.

Deel deze pagina met anderen!
^ Back to Top