'Succes is droog, maar nat is nat', door Erik Cornel (17 nov. 2011)

‘Succes is droog, maar nat is nat’

Op het 105e Congres Francais d’Urologie in het Palais de Congrès in Parijs pleit uroloog Erik Cornel (ZGT) voor meer en beter onderzoek naar de werking van de male urethral sling ook wel ‘mannenbandje’ genoemd.

‘Onderzoek gebeurt nu nog te inconsequent’, zegt Erik Cornel. In zijn lezing: Male urethral sling for post-operative incontinence. Which, When, What is the difference? zet hij vraagtekens bij de meetmethoden van urineverlies bij mannen na bijvoorbeeld de verwijdering van de prostaat. ‘Het gebeurt nu te lukraak. Hoe kun je nu echt meten of iemand incontinent is. Wie vraag je het? Hoe vraag je het en hoe meet je het? Incontinentie na het verwijderen van de prostaat voor prostaatkanker komt volgens de literatuur (bron EAU richtlijnen) in lichte mate 4-50 procent en in ernstige mate 0-15,4 procent voor.

Om de incontinentie te verhelpen zijn er verschillende technieken en verschillende bandjes. Op het moment is er nog te weinig studie gedaan naar de resultaten op de hele lange termijn. Wat zijn nu echt de resultaten? Is een goed resultaat als de incontinentie bij iemand 50 procent is verbeterd?’

Samen met de universiteit Leiden deed Cornel zelf ook onderzoek bij 30 patiënten die na een operatie last hadden van urineverlies. ‘Wij hadden als uitgangspunt: Succes is droog (echt droog) en nat is nat. Heel streng. We maten de patiënten 24 uur lang en legde de grens bij 4 gram verlies. Dan kom je uit op een heel laag resultaat; ongeveer 9 procent droog.’ Er is beter en meer onderzoek nodig om te weten hoe functioneel mannenbandjes zijn.

Incontinentie na een radicale prostatectomie (= het ongewild verliezen van urine na het verwijderen van de prostaat vanwege prostaatkanker) is een gevreesde complicatie en komt helaas veel voor. Vrijwel iedere man is kort na een radicale prostatectomie incontinent. Het ongewild verlies van urine verbetert maand na maand en is tot een jaar na de operatie nog mogelijk. Indien de incontinentie 6 maanden na de operatie nog zeer hinderlijk is, valt verbetering in de volgende 6 maanden vaak tegen en hoeft behandeling niet op zich te laten wachten totdat 12 maanden verstreken zijn. Bij de male sling of te wel het mannenbandje, wordt een bandje ingebracht, die plasbuis en sluitspier weer op de oorspronkelijke plaats terugbrengt. Daarnaast kan er enige druk op de plasbuis worden uitgeoefend om het afsluitmechanisme te ondersteunen. De methode is door een aantal Oostenrijkse urologen ontwikkeld. Het doel van een operatie voor incontinentie is het afsluitmechanisme van de blaas te ondersteunen. Hierdoor is de afsluiting beter bij druk verhogende momenten zoals bijvoorbeeld tillen en hoesten waardoor er minder urineverlies kan optreden.

Erik Cornel pleit voor standaardisering in de onderzoeken. De indicatiestelling moet helder zijn, duidelijkheid in duur follow up en welke methode er gebruikt wordt om succes te beoordelen. Ook transparantie over resultaten en duidelijkheid over het te verwachten resultaat, vindt Cornel erg belangrijk. Hij zal dan ook pleiten voor het gebruik van het mannenbandje in centra met veel ervaring (in Nederland o.a. Den Bosch, Leiden, Heerlen, ZGT).

Erik Cornel houdt zijn lezing op 19 november in Parijs.